Neden önemli: Düzenleme, hem üreticilere hem de tüketicilere yeni yükümlülükler getirirken elektrikli araçlardan akıllı telefonlara kadar geniş bir alanı doğrudan etkileyecek.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, batarya sektörüne yönelik kapsamlı bir düzenleme hazırladı. “Bataryalar ve Atık Bataryalar Hakkında Yönetmelik Taslağı” adıyla yayımlanan çalışma, pil ve bataryaların üretimden geri dönüşüme kadar tüm yaşam döngüsünü kapsayan yeni kurallar öngörüyor. Taslak; sürdürülebilirlik, güvenlik ve şeffaflık başlıklarında önemli değişiklikler içeriyor.
Karbon ayak izi ve geri dönüşüm zorunlu olacak
Yeni düzenleme ile elektrikli araç bataryaları ve büyük kapasiteli endüstriyel bataryalar için karbon ayak izi beyanı zorunlu hale geliyor. Üretimden bertarafa kadar oluşan karbon salımı hesaplanacak ve QR kod aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılacak. Ayrıca kobalt, lityum, nikel ve kurşun gibi kritik hammaddelerin belirli bir oranının geri dönüştürülmüş kaynaklardan sağlanması gerekecek. Bu oranların ilerleyen yıllarda kademeli olarak artırılması planlanıyor.
Bataryalar kullanıcı tarafından değiştirilebilir olacak
Taslak, tüketici hakları açısından da dikkat çekici bir yenilik getiriyor. Taşınabilir batarya içeren cihazlarda, bataryaların nihai kullanıcı tarafından kolayca çıkarılabilir ve değiştirilebilir olması esas alınacak. Özel alet veya kimyasal işlem gerektirmeyen tasarımlar öncelikli olacak. Akıllı telefon ve tablet gibi ürünlerin kullanım ömrünü uzatması beklenen bu kural için, yalnızca suya dayanıklılık veya tıbbi güvenlik gerektiren cihazlarda istisna tanınıyor.
Güvenlik testleri ve etiketleme kuralları sıkılaşıyor
Bataryaların piyasaya arzı için güvenlik standartları da yeniden tanımlanıyor. Sabit enerji depolama sistemleri gibi ürünlerde yangın ve patlama riskine yönelik testlerin belgelendirilmesi zorunlu olacak. Tüm bataryalarda ise kapasite bilgisi, ayrı toplama sembolü ve içerdiği tehlikeli maddelerin açıkça belirtildiği standart etiketler yer alacak. Bu yaklaşım, hem tüketici bilincini artırmayı hem de atık bataryaların kaynağında ayrıştırılmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor.
AB uyumu ve ihracat hedefi
Yönetmelik taslağı, Avrupa Birliği mevzuatıyla uyumlu şekilde hazırlandı. Böylece Türk batarya üreticilerinin uluslararası pazarlara erişiminin kolaylaştırılması ve sektörün küresel rekabette daha güçlü bir konuma taşınması hedefleniyor. Taslağın nihai hâlinin yayımlanmasıyla birlikte, batarya sektöründe köklü bir dönüşüm başlaması bekleniyor.
