İstanbul yollarında geçtiğimiz günlerde otopilot modundaki bir aracın ters yöne girmesiyle yaşanan güvenlik ihlalleri yasal süreçlerin hızlanmasına neden oldu. Hükümet sürücüsüz teknolojilerin kullanımını denetim altına almak adına otonom araç düzenlemesi kapsamında kapsamlı bir mevzuat hazırladı. İçişleri Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen bu çalışma trafiğe çıkacak akıllı araçların her adımını sıkı kurallara bağlıyor.
Otonom araç kanun taslağı ile her araç için veri kaydedici zorunluluğu geliyor
Hazırlanan yeni mevzuat çerçevesinde trafiğe çıkacak tüm sürücüsüz taşıtların Yetkilendirilmiş Otonom Araç Kuruluşu (YOAK) tarafından yönetilmesi şart koşuluyor. Otonom araç kanun taslağı hükümleri gereği bu araçların bir nevi kara kutu işlevi gören veri kaydedicilerle donatılması zorunlu hale getiriliyor. Dijital ortamda saklanan bu verilerin en az 3 yıl süreyle muhafaza edilmesi ve hiçbir şekilde değiştirilmemesi gerekiyor. Otonom araçlar için yeni yasal düzenleme uyarınca veriler üzerinde oynama yapan veya bakım yükümlülüğünü yerine getirmeyen işletmecilere 200 bin liraya varan idari para cezaları uygulanması öngörülüyor.
Sistemlerin güvenli çalışmasını sağlamak amacıyla kurulan Bağımsız Olay İnceleme Birimi meydana gelebilecek kazaları teknik açıdan değerlendirme yetkisine sahip oluyor. Otonom araç güvenlik yasası temelinde oluşturulan bu birim kaza anındaki yazılım tepkilerini ve sensör verilerini detaylıca analiz ederek kusur oranlarını belirleyecek. Yetkilendirme sürecini ihlal ederek trafiğe çıkan veya test prosedürlerine uymayan yetkililere ise 120 gün adli para cezası verilmesi planlanıyor. Bu adımlar teknolojik gelişimin kontrolsüz bir şekilde ilerlemesinin önüne geçerek yaya ve yolcu güvenliğini en üst düzeye çıkarmayı hedefliyor.
Sürücüsüz araç yönetmeliği kapsamında alkol ve uyuşturucu denetimi sürüyor
Yeni yasal altyapı araç otonom modda olsa dahi sürücünün sorumluluğunu tamamen ortadan kaldırmıyor. Sürücüsüz araç yönetmeliği maddelerine göre direksiyon başında bulunan kişinin sürüş esnasında alkollü veya uyuşturucu madde etkisi altında olması ağır bir suç olarak nitelendiriliyor. Otonom sürüş yasası kapsamında belirlenen trafik kurallarını ihlal eden tam otonom araçlar 30 gün süreyle trafikten men edilme cezasıyla karşı karşıya kalacak. Özellikle can kaybı ile sonuçlanan kazalarda asli kusurlu bulunan sistemlerin işletme izinleri süresiz olarak iptal edilerek piyasadan çekilmeleri sağlanacak.
Sürücüsüz otomobil düzenlemesi aynı zamanda yerli üreticilerin uluslararası standartlara uyum sağlaması için de bir rehber niteliği taşıyor. Otonom araç kanun teklifi içerisinde yer alan bakım ve güncelleme yükümlülükleri araçların her zaman en güncel yazılım versiyonuyla yollarda bulunmasını zorunlu kılıyor. Sürücüsüz araç düzenlemesi ile birlikte Türkiye otomotiv sektöründeki bu dönüşümü hukuki bir çerçeveye oturtarak geleceğin ulaşım teknolojilerinde güvenli bir liman olmayı amaçlıyor. Otonom araç yasakları ve kısıtlamaları ise sadece güvenlik standartlarını karşılamayan modelleri kapsayarak sektörde nitelikli bir büyümenin önünü açıyor.