Neden önemli: Mikro yer çekimi uzun görevlerde kas ve kemik kaybını hızlandırdığı için, yapay yer çekimi uzayda kalıcı yaşam hedefinin en kritik başlıklarından biri sayılıyor. Patent, ISS sonrası dönemde Rusya’nın yalnızca yeni istasyon kurmakla kalmayıp daha iddialı yaşam çözümleri aradığını gösteriyor.
Uluslararası Uzay İstasyonu’nun planlı emekliliği yaklaşırken, uzayda uzun süreli insan varlığı için yeni istasyon fikirleri daha görünür hale geliyor. Rusya’nın önde gelen uzay şirketlerinden Energia, bu yarışta yapay yer çekimi üreten döner istasyon tasarımıyla öne çıktı ve konsept için resmi patent aldığını duyurdu.
0,5g hedefiyle Dünya’nın yarısı simüle edilecek
Patentlenen tasarım, mikro yer çekiminin insan vücudu üzerindeki olumsuz etkilerini doğrudan hedefliyor. ISS’te astronotlar kemik ve kas kaybını sınırlamak için her gün uzun süre egzersiz yapmak zorunda kalırken, Energia’nın yaklaşımı bu ihtiyacı yapısal bir çözüme dönüştürmeyi amaçlıyor. Konseptte istasyon, dönme hareketiyle merkezkaç kuvveti oluşturarak yaklaşık 0,5g seviyesinde yapay yer çekimi üretmeyi hedefliyor.
Dakikada beş tur ve 40 metrelik yarıçap detayı
Teknik çizimlere göre istasyon, merkezi bir eksen etrafında dakikada yaklaşık beş tur dönecek şekilde kurgulanıyor. Yaşam modülleri ise bu eksenden yaklaşık 40 metre uzağa, tekerlek tellerini andıran bir yerleşimle konumlandırılıyor. Bu geometri, sınırlı yarıçapla anlamlı bir yer çekimi seviyesi üretme hedefinin bir parçası olarak öne çıkıyor.
Kenetlenme ve insan faktörü en kritik soru işaretleri
Konseptin en büyük zorluklarından biri, sürekli dönen bir yapıya ikmal araçlarının ve mürettebat kapsüllerinin güvenli şekilde kenetlenmesi. En küçük hata, ciddi güvenlik riskleri doğurabileceği için patent belgelerinde hava geçirmez esnek bağlantı noktaları gibi çözümlere işaret ediliyor. Öte yandan dönüşün yaratacağı Coriolis etkisinin astronotlarda baş dönmesi, mide bulantısı ve yön algısı sorunları üretip üretmeyeceği de ayrı bir araştırma başlığı.
Patent, ISS sonrası Rusya stratejisinin bir sinyali
Energia’nın hamlesi, Rusya’nın ISS sonrası döneme hazırlık yaptığını gösteren işaretlerden biri olarak yorumlanıyor. Rusya, 2028 itibarıyla ISS programından çekilmeyi ve ulusal uzay istasyonu ROSS planını ilerletmeyi hedefliyor. Yapay yer çekimli döner istasyon fikri ise bu yol haritasının daha ileri bir aşamasına karşılık gelebilir; ancak proje için şu aşamada net bir bütçe veya takvim paylaşılmış değil.
Yarış yalnızca devletlerle sınırlı değil
ISS’nin 2030’a doğru emekli edilmesi senaryosu konuşulurken, geleceğin uzay habitatları konusunda yalnızca kamu kurumları değil özel şirketler de konsept geliştiriyor. Bu nedenle Energia’nın patenti, yapay yer çekimi teknolojisinin “teorik fikir” olmaktan çıkıp daha somut tasarım ve fikri mülkiyet adımlarına taşındığının bir göstergesi olarak görülüyor.
