Neden önemli: Kavram, sosyal medyada sembolik tepkilerle vicdan rahatlatma eğilimini tanımlayarak dijital davranışlara yönelik artan farkındalığı yansıtıyor.
Türk Dil Kurumu (TDK), “Yılın Kelimesi/Kavramı” uygulaması kapsamında 2025 yılının kelimesini açıkladı. Halk oylaması sonucunda beş aday arasından “Dijital Vicdan” seçildi. TDK, bu tercihle birlikte toplumsal gündemin dildeki yansımasını bir kez daha kayıt altına almış oldu.
“Dijital Vicdan” neyi anlatıyor?
TDK’nin tanımına göre “Dijital Vicdan”, gerçek hayatta somut sorumluluk almak yerine sosyal medya paylaşımları, beğeniler ya da yorumlar yoluyla vicdanı rahatlatma davranışını ifade ediyor. Bu kavram, dijital ortamdaki sembolik eylemlerin, zaman zaman gerçek hayattaki aktif katılımın önüne geçebileceğine dair eleştirileri de beraberinde getiriyor. Seçim, toplumda bu çelişkili davranış biçimine yönelik farkındalığın arttığını gösteriyor.
Oylamadaki diğer adaylar da güncel sorunlara işaret etti
“Dijital Vicdan”ın birinci olduğu oylamada, diğer adaylar da dikkat çekici başlıklara odaklandı. “Vicdani Körlük” ağır adaletsizlikler karşısında yaşanan toplumsal duyarsızlaşmayı tanımlarken; “Çorak” kelimesi hem fiziksel kuraklığı hem de manevi verimsizliği simgeledi. “Eylemsiz Merhamet”, iyi niyet ile harekete geçme arasındaki boşluğu vurguladı. “Tek Tipleşme” ise küreselleşen dünyada bireysel farklılıkların giderek azalmasına dikkat çekti.
“Yılın kelimesi” toplumsal hafızaya katkı sağlıyor
TDK, bu uygulamayı 2024 yılında “Kalabalık Yalnızlık” kavramıyla başlatmıştı. Her yıl seçilen kelime ya da kavram, toplumun ruh hâlini ve gündemini tek bir ifadeyle özetlemeyi amaçlıyor. 2025’te “Dijital Vicdan”ın seçilmesi, teknolojinin insan ilişkileri ve ahlaki sorumluluk algısı üzerindeki etkisinin giderek daha fazla fark edildiğini ve tartışıldığını ortaya koyuyor.