Neden önemli: Bu adım, Avrupa’da gelişmiş sürüş destek sistemlerinin hangi koşullarda kullanılabileceğine dair kuralları netleştirerek Tesla gibi üreticilerin önündeki belirsizlikleri azaltabilir. Türkiye’nin de UNECE sürecinden etkilenen ülkeler arasında olması, düzenlemelerin ulusal mevzuata yansıması halinde pazara doğrudan etkisi olabileceği anlamına geliyor.
Tesla’nın tam otonomi hedefinin merkezindeki Full Self-Driving (FSD) sistemi, Avrupa’da uzun süredir beklenen yasal ilerlemeye yaklaşıyor. Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (UNECE) bünyesinde hazırlanan yeni düzenlemeler, şehir içi sürüş senaryoları, kontrollü yollarda eller serbest kullanım ve otomatik park gibi alanlarda gelişmiş özelliklerin önünü açmayı amaçlıyor. Türkiye’nin de üyesi olduğu UNECE’de kabul edilmesi beklenen bu adımların, ulusal düzenlemeleri dolaylı olarak etkilemesi muhtemel görülüyor.
Şehir içi ve eller serbest kullanım için yeni çerçeve
UNECE’nin Otomatik ve Bağlı Araçlar Çalışma Grubu (GRVA) gündemine gelmesi beklenen güncelleme paketi, mevcut UN R157 düzenlemesini kapsamlı biçimde genişletmeyi hedefliyor. En kritik değişikliklerden biri, sistem başlatmalı manevraların kullanım alanının genişlemesi. Mevcut çerçevede otomatik manevralar daha çok otoyol benzeri kontrollü yollara odaklanırken, yeni metinle birlikte şehir içi ve kentsel ortamlara yönelik bir açılımın gündeme gelmesi bekleniyor.
Pakette öne çıkan bir diğer başlık ise otoyol ve benzeri kontrollü yollarda “eller serbest” kullanım. Bu düzenlemenin, sürücünün direksiyona sürekli temas zorunluluğunu kaldırarak gelişmiş sürüş destek sistemlerinin bu şekilde çalışmasına daha net bir yasal dayanak sağlaması hedefleniyor. Otomatik park ve kapalı alan manevraları için de daha açık bir onay mekanizmasının tanımlanması bekleniyor.
Takvim ve pazara yansıma
Sürecin takvimine göre metnin Ocak 2026’da GRVA’da ele alınması, ardından Haziran 2026’daki WP.29 Dünya Forumu’nda nihai oylamaya sunulması planlanıyor. Oylamanın kabul edilmesi ve standart bekleme sürecinin tamamlanması halinde, yeni kuralların Ocak 2027 civarında yürürlüğe girmesi olasılık dahilinde.
Bununla birlikte düzenlemenin yürürlüğe girmesi tek başına yeterli olmayacak. Her ülkenin bu çerçeveyi kendi mevzuatına aktarması ve üreticilerin araçları için tip onayı, test ve uyumluluk süreçlerini tamamlaması gerekecek. Bu ek aşamalar nedeniyle, FSD benzeri sistemlerin Avrupa genelinde ve dolayısıyla Türkiye’de yaygın sunulmasının daha ileri bir tarihe sarkabileceği de dile getiriliyor.