Neden önemli: Çözüm, yapay zeka uygulamalarında enerji tüketimi, veri gizliliği ve merkezi altyapı bağımlılığına alternatif bir model sunuyor.
Yapay zeka uygulamalarının hızla yaygınlaşması, bu sistemlerin arkasındaki dev veri merkezlerini de tartışmanın odağına taşıdı. Enerji tüketimi, su kullanımı ve veri güvenliği gibi başlıklar giderek daha kritik hale gelirken, büyük dil modellerinin çıkarım işlemleri çoğunlukla merkezi sunucularda yürütülüyor. İsviçre’deki EPFL araştırmacıları tarafından geliştirilen Anyway Systems adlı yazılım ise bu yaklaşımı tersine çevirerek yapay zeka işlemlerini yerel ve dağıtık ağlara taşımayı hedefliyor.
Modeller buluta gitmeden yerel ağda çalışıyor
Anyway Systems, açık kaynaklı büyük dil modellerini kullanıcıların kendi donanımlarından oluşan yerel ağlara dağıtarak çalıştırıyor. Sorgular, ağ içindeki bilgisayarlar arasında paylaştırılıyor ve veriler dışarı çıkmadan işleniyor. Bu sayede kullanıcı bilgileri merkezi sunuculara gönderilmiyor, veri gizliliği ve dijital egemenlik güçleniyor. Aynı zamanda pahalı sunucu altyapılarına duyulan ihtiyaç azalıyor.
Performans ve ölçeklenebilirlik sınavı
Yerel ve dağıtık yapının en büyük sınavı performans tarafında ortaya çıkıyor. Ev veya ofis ağlarındaki donanım kapasitesi, büyük veri merkezleriyle kıyaslandığında sınırlı kalabiliyor ve bu durum gecikmelere yol açabiliyor. Geliştiriciler ise sonuç doğruluğunun merkezi sistemlerle benzer seviyede olduğunu ve kurulumun yaklaşık yarım saatte tamamlanabildiğini belirtiyor.
Buna karşın, çok sayıda eş zamanlı kullanıcıya hizmet veren ticari uygulamalarda ölçeklenebilirliğin nasıl sağlanacağı henüz netleşmiş değil. Ayrıca model eğitimi gibi yoğun kaynak gerektiren süreçlerin tamamen yerel ortamlara taşınması şimdilik mümkün görünmüyor.
Gelecek hibrit mimarilere işaret ediyor
Uzmanlara göre yapay zeka altyapısının geleceği “ya merkezi ya yerel” gibi keskin bir ayrımdan ziyade hibrit modellerde şekillenecek. Hassas veriler ve düşük gecikme gerektiren işlemler yerel ağlarda çalıştırılırken, büyük ölçekli eğitim ve analizler için veri merkezleri varlığını sürdürebilir.
Anyway Systems gibi yaklaşımlar, yapay zekanın daha sürdürülebilir, erişilebilir ve dengeli bir yapıya evrilmesi açısından önemli bir alternatif olarak görülüyor. Donanım maliyetlerinin düşmesi ve ağ teknolojilerinin gelişmesiyle, yerel yapay zeka çözümlerinin kullanım alanının genişlemesi bekleniyor.
